Ana Sayfa BERHAVASÖZLÜK berhavasözlük XXII: “abbas kiyarüstemi, kirazın tadı, umut” – Abdullah Kasay
BERHAVASÖZLÜK

berhavasözlük XXII: “abbas kiyarüstemi, kirazın tadı, umut” – Abdullah Kasay

Paylaş

Abbas Kiyarüstemi

Abbas Kiyarüstemi sinemasında hayat, büyük hadiselerden ziyade sıradanlığın içinde görünür olur. Bir yol, otomobilde geçen konuşma, arkadaşının defterini geri götürmeye çalışan bir çocuk ya da rüzgârın hareket ettirdiği bir ağaç… Kiyarüstemi, gündelik olanı dramatize etmek yerine ona bakmayı teklif eder.

Bu nedenle filmlerinde eksiklik bilinçli bir tercihtir. Her şeyi göstermez, karakterlerini bütünüyle açıklamaz, hikâyeyi seyircinin yerine tamamlamaz. Görüntünün dışında kalan da görüntünün içindeki kadar önemlidir. Seyirci böylece yalnızca bir anlatının muhatabı değil, onun anlamına katılan kişi olur.

Kiyarüstemi’nin sinemasını özgün kılan belki de budur: Hakikati ele geçirilip gösterilebilecek bir nesne olarak değil, ancak yakınına varılabilecek bir şey olarak düşünmesi. Kamera da bu yüzden hüküm vermekten çok bakar; açıklamaktan çok bekler.

Kirazın Tadı

Kirazın Tadı’nda Bay Badii, yaşamına son vermeye karar vermiştir. Tahran’ın dışındaki tepelerde dolaşarak, gece gireceği çukurun başına sabah gelip kendisini kontrol edecek birini arar. Kiyarüstemi ise seyirciden önemli bir bilgiyi esirger: Badii’nin neden ölmek istediğini hiçbir zaman öğrenemeyiz.

Bu bilinmezlik filmi tek bir insanın trajedisinden çıkarır. Mesele artık Badii’nin başına ne geldiği değil, insanın hayatla bağının nasıl kopabildiği ve yeniden kurulup kurulamayacağıdır.

Badii’nin karşılaştığı yaşlı tahnitçi ona kendi intihar girişimini anlatır. Ölmek için çıktığı dut ağacında tattığı bir meyve, sabahın ışığı ve çocukların sesi kararını değiştirmiştir. Kiyarüstemi burada hayatın karşısına büyük bir gerekçe koymaz. Yaşam, kendisini küçük şeylerle hatırlatır.

Filmin söylediği belki de bundan fazlası değildir: İnsan bazen hayatın anlamını bulduğu için değil, onun tadını yeniden alabildiği için yaşamaya devam eder.

“Umut”

Umut çoğu zaman geleceğe ilişkin olumlu bir beklenti olarak düşünülür. Oysa umut, her şeyin iyi olacağına inanmak zorunda değildir. Bazen yalnızca, henüz her şeyin bitmediğini kabul etmektir.

Kirazın Tadı bu ayrımı önemser. Yaşlı adamın hayatındaki sorunlar ortadan kalkmaz. Dünya değişmez. Değişen, insan ile dünya arasındaki ilişkidir. Bir dutun tadı, güneşin doğuşu veya uzaktan gelen çocuk sesleri, varoluşu açıklamaz; fakat insanı yeniden ona bağlayabilir.

Belki umudu değerli kılan da budur. Kesinlik sunmaz. Bir sonuç vaat etmez. Yalnızca ihtimali muhafaza eder.

Kiyarüstemi’nin dünyasında umut, karanlığın karşıtı değildir. Karanlığın içinde hâlâ görülebilen küçük bir imkândır.

Yorum Yaz

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

#YOKLAMA

“Naat Fâsî” – Kadir Daniş

i.kritik bir karar vermek gerekiyor şimdiseni bir daha görmek de görmemek de denizbiri tuzlu, suyu acı, içilmez, tayfunludiğeri yangın, ateş, nitekim alışkınız aleyhisselam...

İlgili Makaleler
BERHAVASÖZLÜK

berhavasözlük XXI: “murat yalçın, dalga boyu, kelime” – Rüveyda Durmaz Kılıç

Murat Yalçın Türk edebiyatında sanatçı tavrı ve titizliğiyle dikkat çeken en ikonik...

BERHAVASÖZLÜK

berhavasözlük XX: “yakup kadri karaosmanoğlu, kiralık konak, hayâ” – Efdal Okçu

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Yakup Kadri Karaosmanoğlu, edebiyatımızın en güçlü romancılarından ve Cumhuriyet...

BERHAVASÖZLÜK

berhavasözlük XIX: “edgar allan poe,  morgue sokağı cinayetleri, ölüm” – Selma Aksoy Türköz

Edgar Allan Poe Korku ve gizem denince akla gelen ilk isimlerden biri...

BERHAVASÖZLÜK

berhavasözlük XVIII: “karacaoğlan, koşma, harami” – Mehmet Aycı

Karacaoğlan “Güzel gerek övülmeye / Yiğit gerek sevilmeye.” Türk şiirinin yüz akı...

“Korku ile ümit demişler. Korkacaksan kendinden kork, ümit edeceksen kendinden ümit et. İlerde uçurum var diyen, seni korkutuyor mu? Uçurum var demek, korkutmak değildir ki. Düştüysen, uçurum var diye değil, uçuruma yürüdüğün için düşersin. Korkacaksan, uçurumdan haber verenden korkma, uçurumdan da korkma; kendinden kork ki yürüyen sensin, düşen sensin. Korku böyle, ümit de böyle. Gemi var demek, ümit vermek değildir. Tufandan, gemi var diye kurtulmazsın, tufandan, gemiye binersen kurtulursun. Ümit bağlayacaksan, gemiden haber verene bağlama, gemiye de bağlama; kendine bağla ki yürüyen sensin, binen sensin. Korku ve ümit, ölü için geçerli değildir. Uçurum yok deyip yalan mı söyleyelim? Olmaz. Gemi var deyip seni hayale mi sürükleyelim? Olmaz. Ümit nedir? Ümit iptir, tutunursun. İp ölçüdür. Ölçüye tutunacaksın. Nasıl olsa uçurum yoktur diye ümit edilir mi? Edilmez. Uçurum olduğu bilinir; ama iple yürünür, ölçüyle yürünür, dengeli yürünür. Korku da sendedir, ümit de sendedir; yeter ki hayatın her manasını tanıyabilmek için, hayatın her yerine girecek cesaretin ve büyüklüğün olsun.”